لشکر ۲۵ کربلا

زنان، فرهنگ دفاع، مقاومت و فداکاری/نگاهی به فعالیت های زنان در جریان دفاع مقدس

این یادداشت طبق یکی از آیتم های تخصصی «مسابقه وبلاگ نویسی سنگرهای مجازی ویژه هفته دفاع مقدس» مرکز فعالان فضای مجازی مازندران، به رشته تحریر در آمده است.

با آغاز تهاجم ارتش بعث به مناطق غرب و جنوب کشور نخست ساکنان مناطق جنگی درگیر پیکار شدند، آنگاه رزم آوران تازه نفس به جبهه ها گسیل شدند. در مقاومت های اولیه، نقش زنان کمتر از مردان نبود. در پی این حادثه، زنان با روحیه ای عاطفی خود را با یک مسأله رو به رو دیدند. از یک سو با گسیل فرزندان و مردان خانواده به جبهه ها، خانه ها از نظر سرپرستی با مشکل روبه رو می شد و از سویی روحیه عاطفی برخی زنان مانع اعزام عزیزانشان به جبهه ها بود.

* وظیفه اداره خانه ها به عهده زنان

با اعزام رزمندگان به جبهه ها بسیاری از خانواده ها سرپرستان خود را تا مدت ها از دست دادند. به این ترتیب وظیفه اداره خانه ها به عهده زنان گذاشته شد و آنان در عین تحمل دشواری های ناشی از محاصره اقتصادی ناگزیر بودند وظیفه اداره خانواده را نیز بر گردن گیرند. زنان به این نقش نیز بسنده نمی کردند و با تشکیل گروه های مختلف به تهیه پوشاک، مواد غذایی و برخی نیازمندی های جبهه می پرداختند؛ چه بسیار زمانی که زینت آلات خود را برای پیشبرد جنگ تقدیم جبهه ها کردند. پس زنان اگرچه به حکم ضرورت باید می ماندند و برخی تدارکات جنگی را به گردن می گرفتند، اما باز چه بسیار شیرزنانی که با ایمانشان چون کوه سلاح بر کف گرفته و به جبهه ها رفتند.

* زنان یکی از عوامل تغییر اوضاع به نفع ایران بودند

پس از گذشت چند سال از پایان جنگ تحمیلی عراق علیه ایران، باید همچنان میراث فرهنگی هشت سال دفاع مقدس را تبیین کرد تا همچنان ندای حق خواهان برپا شود و این مهم به تلاش همه جنبه آنانی که کوله بار فرهنگ و هنر جامعه را بر دوش دارند، سخت محتاج است. هشت سال از بهترین دوران بعد از پیروزی انقلاب اسلامی را در کوران حوادث خونبار جنگ گذراندیم. نهال نوپای جامعه ما در برابر تندباد جنگ و ویرانی مانند سرو ایستاد، خون هزاران هزار جوان بر پای این نهال تقدیم شد تا جامعه ما دستخوش تجاوز و تعدی دشمنان قرار نگیرد. هنگامی که ارتش عراق در سال 1359 به کشورمان حمله کرد، کمتر کسی پیش بینی می کرد که در مدت تقریباً کوتاهی موازنه نظامی به نفع ایران رقم خورد و این کشور بتواند فشار نظامی سنگینی را به ارتش عراق وارد کند، زیرا ارتش ایران در نتیجه تحولات پروژه انقلاب تقریبا خرد و ساییده شده بود واختلاف ها و تنش های سیاسی داخل و خارج به کشور تحمیل شده بود. اما علی رغم همه این عوامل پس از مدتی موضوع به نفع ایران برگشت، مدعای مقاله حاضر آن است که زنان یکی از عوامل تغییر اوضاع به نفع ایران بودند.

* نقش قابل توجه زنان در مقابله با تهدیدات داخلی و خارجی

کشور ما بعد از پیروزی انقلاب شاهد درگیری ها و جنگ های مسلحانه متعددی بوده است و زنان نقش قابل توجهی در پیروزی انقلاب و در مقابله با تهدیدات داخلی و خارجی داشته اند. زنان مسلمان و انقلابی ایران که در سایه فعالیت های دین مبین اسلام، پیروی از سیره ائمه اطهار و با تأسی از بنیانگذار جمهوری اسلامی ایران حضرت امام خمینی(ره) در کوره حوادث انقلاب آبدیده شده بودند، در صحنه درگیری های مسلحانه حضوری فعال و چشمگیر داشتند. حمله غافلگیرانه نیروهای بعثی به شهرها و آبادی های مرزی کشورمان موجب شد تا بسیاری از زنان مسلمان در دفاع از دین و میهن خویش اسلحه به دست گرفته و دوشادوش مردان به مبارزه برخیزند. بسیاری از شهدای روزهای آغاز نبرد خرمشهر، زنانی هستند که در میدان مبارزه و در حین جنگ های مسلحانه، به شهادت رسیدند. پس یکی از آثار جنگ های مسلحانه ایجاد حس مسؤولیت در زنان و شریک و مهم ساختن ایشان در امر دفاع می باشد.

* پشتیبانی جنگ

در حماسه هشت سال دفاع مقدس مردم مسلمان ایران در برابر حملات وحشیانه ارتش بعثی عراق که حضور گسترده مردم را در خط مقدم فراهم کرد، زنان فداکار با حضور موثر و گسترده خویش در بخش های مختلف سهم خود را در دفاع از کیان انقلاب اسلامی ایفا کردند. یکی از عوامل بیرونی در جنگ، عامل پشتیبانی به موقع و مناسب نیروها در خطوط مقدم و برخورداری نیروهای عمل کننده از روحیه بالا در انجام مأموریت های محول بود. زنان، علاوه بر اینکه در ترغیب و تشویق رزمندگان به حضور در جبهه موثر بودند و در غیاب سرپرست خانواده، مدیریت خانه را به عهده داشتند، در ستادهای پشتیبانی نیز فعالانه حضور می یافتند. آن ها علاوه بر کمک های مالی به ستادها، گاهی به طور شبانه روزی در آنجا به کار آماده کردن مایحتاج جبهه می پرداختند.

* کمک به جبهه ها

زنان ایثارگر ایرانی برای اینکه عدم حضورشان را جبران کنند، در پشت جبهه ها با ابتکاراتی که از خود نشان می دادند، فعالیت کرده و از هر راهی به جبهه ها کمک می کردند. زنان ایثارگر زنانی بودند که از عزیزترین اندوخته های خود می گذشتند و آن ها را تقدیم جبهه می کردند. زنانی که می خواستند با دادن طلا، پول و پس اندازهای خود سهمی در کمک به جبهه داشته باشند.

* مبارزه با ستون پنجم دشمن

از دیگر فعالیت های زنان در جریان دفاع مقدس، مبارزه با ستون پنجم دشمن بود. زنان با اشراف خاصی که بر منطقه مسکونی خود داشتند، حرکات و شایعات دشمن را به دقت زیر نظر گرفته و بدون اینکه دشمن متوجه نظارت آن ها باشد، اطلاعات جمع آوری شده را در اختیار مقامات و مراجع ذیربط گذاشته و نقشه های شوم ستون پنجم را خنثی می ساختند. از این رو می توان ادعا کرد زن مسلمان در سال های پس از انقلاب با حضور فعال خود در اجتماع به عنون چشم بصیر و گوش شنوای انقلاب در برابر توطئه های دشمن عمل کرده است. به راستی اگر زنان این چنین عشق به مبارزه نداشتند، آیا ما چنین مردانی داشتیم که عاشقانه در راه خدا جان خویش را فدا سازند؟ زنان مسلمان ما چون زینب زمان، هم خود در صحنه حضور داشتند و هم مشوقی بودند برای همسر و فرزندان خود. آنان در مجالس تدفین شهیدان شان به استقامت کوه می کردند، در حالی که بر سر و روی شهیدشان عطر و گلاب می زدند و با دستان خود او را به خاک می سپردند و دست به آسمان کرده و چنین می گفتند: "خدایا قربانی ها را از ما بپذیر."

* نقش رزمی زنان

شاید بتوان گفت نقش رزمی زنان در دفاع کمتر از مردان بوده است، اما به جرأت نمی توان اظهار داشت که مردان در امور خدماتی و پشتیبانی نیز از زنان گوی سبقت را ربوده، بلکه می توان ادعا کرد که اگر نقش پشتیبانی رزمی زنان از مردان بیشتر نبوده است، کمتر هم نبود، زیرا این نقش در جنگ های صدر اسلام نیز به زنان داده شده و حضور بانوان در جنگ های متعدد در ابعاد مختلف امدادی، تهیه آذوقه، تامین امنیت، مداوای مجروحان و پرستاری، تسلیحات و تجهیزات و مهم تر از همه ترغیب مردان به جنگ و نقش جنگجوپروری مشاهده می گردد.

* پُر کردن مشاغل مختلف

مسأله دیگر، رفتن مردان به جبهه های نبرد و خالی شدن صحنه های کار و تولید می باشد. زنان با داشتن درک درستی از جهاد در راه خدا جای خالی مردان در شغل های مختلف را پر کردند و با اراده های استوار و تلاشی وصف ناپذیر اجازه نداند چرخهای صنعتی کشور از حرکت بازایستد.

* مادران شهدا

بخش دیگر مربوط به مادران شهیدان است؛ مادران مسلمانی که جوانان عزیز خود را در راه دفاع از اسلام و قرآن از دست می دادند. با آگاهی دینی و سیاسی و صبر انقلابی خویش، همیشه مشوق سایر مردم در ادامه راه شهدا بودند و به تبلیغ فرهنگ و تفکر ایثار و شهادت می پرداختند تا آنجا که شهادت را افتخاری می دانستند که نصیب هر فردی نمی شود و از این که فرزندانشان به درجه رفیع شهادت نایل آمده است به خود می بالیدند.

* همسران شهدا

بخش دیگر مربوط به همسران شهدا می شود؛ این زنان با ایمانی راسخ، خرسند از معامله ای که با خداوندشان کرده بودند همیشه گوش جان به ولی فقیه زمان خویش می سپرند و لحظه ای تردید را نیز به خود راه نمی دهند.

* اثبات حماسه آفرینی

زنان ثابت کردند که حتی در شرایط نامساوی و با وجود کمبودها می توانند حماسه آفرین باشند. از این رو معرفی و شناسایی زنان شاخص و ایثارگر که در جای جای این مملکت بی پیرایه زندگی می کنند، نقش مهمی در ترویج فرهنگ ایثار و شهادت به ویژه در بین نوجوانان و جوانان دختر خواهد داشت.

سجاد پیروزپیمان

انتهای مطلب/.